Speciale tekens typen op Linux
Linux heeft geen Alt-codes, maar wel iets beters: de Compose-toets. Je wijst één toets aan die je nooit gebruikt — meestal de rechter Alt of de menutoets — en typt daarna twee logische tekens achter elkaar. Compose gevolgd door o en c geeft ©, Compose ' e geeft é en Compose - > geeft →. Onthouden hoeft nauwelijks, want de combinaties zijn beschrijvend.
Compose-toets instellen
Standaard staat er geen Compose-toets aan; je wijst er zelf een aan.
- GNOME (Ubuntu, Fedora): Instellingen → Toetsenbord → Compose-toets, en kies bijvoorbeeld de rechter Alt of Caps Lock. In oudere versies zit dit in GNOME Tweaks onder Toetsenbord en muis.
- KDE Plasma: Systeeminstellingen → Invoerapparaten → Toetsenbord → Geavanceerd → "Positie van Compose-toets".
- Via de terminal (X11): setxkbmap -option compose:ralt zet de rechter Alt als Compose voor de huidige sessie.
- Permanent op Debian en Ubuntu: zet in /etc/default/keyboard de regel XKBOPTIONS="compose:ralt" en draai daarna sudo dpkg-reconfigure keyboard-configuration.
De handigste combinaties
Druk op Compose, laat los, en tik daarna de twee tekens achter elkaar. De volgorde maakt bij de meeste combinaties niet uit.
| Teken | Compose, dan | Teken | Compose, dan | |
|---|---|---|---|---|
| € | = e | é | ' e | |
| £ | - L | è | ` e | |
| ¥ | - Y | ê | ^ e | |
| © | o c | ë | " e | |
| ® | o r | ñ | ~ n | |
| ™ | t m | ç | , c | |
| ° | o o | ß | s s | |
| ± | + - | æ | a e | |
| × | x x | ø | / o | |
| ÷ | : - | å | o a | |
| µ | m u | ¿ | ? ? | |
| ‰ | % o | ¡ | ! ! | |
| ½ | 1 2 | « | < < | |
| ¼ | 1 4 | » | > > | |
| ² | ^ 2 | … | . . | |
| ³ | ^ 3 | → | - > | |
| § | s o | ← | < - |
Voor een hoofdletter met accent gebruik je de hoofdletter in de combinatie: Compose ' E geeft É. Meer daarover op hoofdletters met accent en accenten typen.
Ctrl+Shift+U met een Unicode-code
Voor tekens zonder Compose-combinatie werkt de codemethode. Druk op Ctrl+Shift+u, laat los — er verschijnt een onderstreepte u — typ de hexadecimale code en bevestig met Enter of een spatie. Zo geeft 2713 een ✓ en 20ac een €. Dit hoort bij de invoermethode IBus, die op Ubuntu en Fedora standaard actief is. Werkt het niet, controleer dan of IBus draait; onder sommige Wayland-sessies en in Qt-programma's gedraagt het zich anders. De codes staan op Unicode invoeren.
AltGr en dode toetsen
Kies je bij Instellingen → Toetsenbord de invoerbron "Engels (VS, internationaal met dode toetsen)", dan krijg je dezelfde derde laag als op Windows: AltGr+5 voor €, AltGr+c voor ©, AltGr+m voor µ. De toetsen ', ", ` en ~ worden dan dode toetsen. Wil je die dode toetsen juist niet, kies dan de variant "met AltGr dode toetsen". Meer uitleg op de AltGr-toets en dode toetsen. Om te zien welke lagen jouw indeling heeft, gebruik je xev of open je de toetsenbordweergave van je bureaublad.
Tekentabel en emoji
GNOME heeft de app Tekens (gnome-characters) met categorieën en een zoekveld; KDE heeft KCharSelect, dat per teken ook de Unicode-code toont. In GTK-programma's opent Ctrl+. of Ctrl+; een emoji-kiezer waarin je op naam zoekt. Zie ook emoji-toetsenbord. Sneltoetsen voor de rest van je bureaublad staan op sneltoetsen voor Linux.
Eigen combinaties toevoegen
Compose is uit te breiden met een bestand ~/.XCompose in je thuismap. Begin het met de regel include "%L" om de standaardlijst over te nemen en zet daaronder je eigen regels, bijvoorbeeld een sneltoets voor een teken dat je vaak gebruikt. Meld je daarna opnieuw aan. Deze aanpak werkt in GTK- en X11-programma's; sommige Qt- en Electron-apps negeren het bestand.
Zie ook het complete overzicht tekens typen, de Windows-tegenhanger Alt-codes en, als je toetsenbord de verkeerde tekens geeft, verkeerde tekens.
Veelgestelde vragen
Werken Windows-Alt-codes ook op Linux?
Nee. Alt-codes zijn een Windows-mechanisme. Gebruik op Linux de Compose-toets of Ctrl+Shift+u met de Unicode-code.
Welke toets kan ik het beste als Compose gebruiken?
De menutoets rechts van de spatiebalk, de rechter Ctrl of Caps Lock. De rechter Alt kan ook, maar dan verlies je de AltGr-laag.
Ctrl+Shift+U doet niets in mijn programma. Wat nu?
Dan draait daar geen IBus-invoermethode, wat in Qt-, Electron- en sommige Wayland-programma's voorkomt. Gebruik in dat geval Compose of plak het teken uit de tekentabel.
Hoe typ ik het euroteken op Linux?
Compose = e, of AltGr+5 op een internationale indeling. Alle andere manieren staan op euroteken typen.