Gedachtestreepje typen: – en —
– —
In het Nederlands gebruik je als gedachtestreepje het half kastlijntje –, met een spatie ervoor en erna. Op Windows typ je dat met Alt + 0150, op de Mac met ⌥ + -. Het lange kastlijntje — (Alt + 0151, ⌥ + ⇧ + -) hoort bij Engelse typografie en wordt daar zonder spaties gezet.
Drie streepjes die er hetzelfde uitzien
| Teken | Naam | Windows | Mac | Kopieer |
|---|---|---|---|---|
| - | koppelteken (hyphen) | De toets rechts van de 0 | Dezelfde toets | |
| – | half kastlijntje, en-streepje (U+2013) | Alt + 0150 | ⌥ + - | |
| — | kastlijntje, em-streepje (U+2014) | Alt + 0151 | ⌥ + ⇧ + - | |
| − | minteken (U+2212) | In Word: 2212 + Alt + X | Tekenweergave, zoek "minus" | |
| ‑ | vast koppelteken (breekt niet af) | In Word: Ctrl + ⇧ + - | In Word: ⌘ + ⇧ + - | |
| ― | citaatstreep (U+2015) | In Word: 2015 + Alt + X | Tekenweergave |
Wanneer gebruik je welk streepje?
Koppelteken -
Voor samenstellingen en woordafbreking: e-mailadres, zee-egel, twintig-en-een-half. Ook in dubbelnamen en bij klinkerbotsing. Dit is het streepje op je toetsenbord; je hoeft er niets voor te doen.
Half kastlijntje –
Drie functies in het Nederlands:
- Gedachtestreepje: "De vergadering – die toch al uitliep – werd verplaatst." Met spaties eromheen.
- Bereik: 2019–2026, blz. 12–18, maandag–vrijdag. Zonder spaties.
- Weglating: in een prijslijst of bedrag waar de centen ontbreken, en als vervanger van een herhaald woorddeel: in- en uitvoer.
Kastlijntje —
In Nederlandse teksten zeldzaam. Je komt het tegen in Engelse boeken en artikelen, waar het zonder spaties tussen zinsdelen staat. Neem het niet klakkeloos over uit een Engelse bron: in het Nederlands leest het lange streepje als een vertaalfout.
Word en Google Docs doen het vaak vanzelf
Word zet woord - woord (spatie, streepje, spatie) automatisch om naar een half kastlijntje, en woord--woord naar een kastlijntje. Die regel staat bij Bestand → Opties → Controle → AutoCorrectie-opties → AutoOpmaak tijdens typen, onder "Afbreekstreepjes vervangen door lange streepjes". Wil je het handmatig doen:
- Ctrl + - op het numerieke deel geeft – (half kastlijntje).
- Ctrl + Alt + - op het numerieke deel geeft — (kastlijntje).
- Of typ
2013respectievelijk2014en druk Alt + X.
Google Docs kent dezelfde vervanging via Extra → Voorkeuren → Vervangingen. Meer combinaties staan bij sneltoetsen voor Word en Google Docs.
Op een laptop, telefoon of tablet
Zonder numeriek deel werkt de Alt-code niet rechtstreeks. Gebruik dan Win + . en zoek in het symbolentabblad, of kopieer het teken hierboven. Op iPhone, iPad en Android houd je op het cijfertoetsenbord de koppeltekentoets ingedrukt: er verschijnt een keuze met –, — en •. Zie speciale tekens op een laptop, tekens typen op iPad en op Android.
Regelafbreking en zoeken
Een half kastlijntje mag aan het eind van een regel blijven staan, maar een bereik als 2019–2026 wil je niet gesplitst zien. Gebruik daarvoor in Word een vaste spatie of stel geen afbreking in. Let er ook op dat zoekfuncties het halve kastlijntje niet als koppelteken herkennen: wie op "2019-2026" zoekt, vindt "2019–2026" niet. In databases en bestandsnamen gebruik je daarom altijd het gewone koppelteken.
Verwante pagina's
Alle tekens · Alt-codes · Beletselteken … · Aanhalingstekens · Wiskundige tekens · Unicode invoeren
Veelgestelde vragen
Wat is de Alt-code voor het gedachtestreepje?
Alt + 0150 geeft het halve kastlijntje – dat je in het Nederlands als gedachtestreepje gebruikt. Alt + 0151 geeft het lange kastlijntje —.
Komen er spaties om een gedachtestreepje?
Ja, in het Nederlands wel: een spatie ervoor en erna. Bij een bereik (2019–2026) juist niet.
Waarom maakt Word van mijn streepje ineens een langer streepje?
Dat is AutoOpmaak. Wil je dat niet, zet de regel uit bij AutoCorrectie-opties of druk direct na de omzetting op Ctrl + Z.
Hoe typ ik een minteken dat even breed is als een plusteken?
Gebruik het echte minteken U+2212: in Word typ je 2212 en drukt Alt + X. Het koppelteken is korter en staat lager.
Wat is het verschil tussen – en — in één zin?
Het halve kastlijntje is ongeveer zo breed als een n, het lange als een m. Nederlandse typografie gebruikt de eerste; Engelse boeken de tweede.