Num Lock, Caps Lock en Scroll Lock
Drie toetsen die niets typen maar een stand omzetten, elk met een eigen ledje. Num Lock bepaalt of het cijferblok cijfers geeft of pijltjes, Caps Lock zet je letters vast op hoofdletters, en Scroll Lock is een overblijfsel uit de jaren tachtig dat nog in precies één programma nuttig is: Excel.
| Toets | Aan | Uit |
|---|---|---|
| Num Lock | Cijferblok typt 0–9 en rekentekens | Cijferblok werkt als pijltjes, Home, End, Page Up en Page Down |
| Caps Lock | Letters komen als hoofdletters | Normale kleine letters |
| Scroll Lock | In Excel: pijltjes schuiven het blad | In Excel: pijltjes verplaatsen de celcursor |
Num Lock
Op een volledig toetsenbord zit Num Lock linksboven het cijferblok. Staat hij uit, dan hebben de cijfertoetsen hun tweede functie: 8 wordt pijl omhoog, 2 pijl omlaag, 7 wordt Home, 1 End, 9 Page Up en 3 Page Down. Dat gedrag stamt uit de tijd dat toetsenborden nog geen apart navigatieblok hadden. Tegenwoordig wil bijna iedereen Num Lock gewoon altijd aan.
Windows onthoudt de stand niet altijd na een herstart. Dat regel je in het BIOS of UEFI: zoek daar naar "NumLock State" of "Bootup NumLock" en zet die op On. Dat werkt betrouwbaarder dan instellingen binnen Windows, omdat de stand al vóór het inloggen goed staat — handig als je pincode uit cijfers bestaat. Meer over het cijferblok zelf: numeriek toetsenbord.
Met Num Lock aan kun je op Windows ook alt-codes gebruiken: Alt ingedrukt houden en een cijferreeks op het blok typen. Zonder Num Lock werkt dat niet.
Laptops zonder cijferblok
Kleine laptops hebben geen aparte cijfertoetsen, maar wel een verborgen cijferblok op de letters. Zet je dat per ongeluk aan, dan typt J ineens een 1, K een 2 en L een 3. Het lijkt of het toetsenbord stuk is, terwijl er alleen een stand omstaat.
Andersom komt ook voor: een laptop zónder verborgen cijferblok waarop je toch veel cijfers moet invoeren. Een los cijferblok via USB of bluetooth is dan prettiger dan de rij bovenaan. Op compacte toetsenborden zit het cijferblok meestal in de Fn-laag, zie compacte toetsenborden.
Caps Lock
Caps Lock werkt alleen op letters. De cijferrij en de leestekens veranderen niet mee: met Caps Lock aan blijft 1 een 1, terwijl Shift+1 wel een uitroepteken geeft. Dat is het verschil met een echte "shift lock" van een schrijfmachine.
Staat Caps Lock aan en druk je Shift+ een letter, dan krijg je juist een kleine letter. Handig om te weten als je een woord met één kleine letter tussen hoofdletters moet typen.
Op de Mac heeft Caps Lock nog een tweede rol: bij sommige invoertalen schakelt hij tussen invoerbronnen, bijvoorbeeld tussen het Latijnse en een ander schrift. Op Windows doet Alt+Shift of Win+Spatie dat, wat een bekende oorzaak is van verkeerde tekens.
Caps Lock uitzetten of hergebruiken
Caps Lock ligt op de beste plek van het hele toetsenbord — direct naast je linkerpink — en wordt door de meeste mensen nooit bewust gebruikt. Dat maakt hem de populairste kandidaat om te verleggen.
- macOS: Systeeminstellingen › Toetsenbord › Toetsenbordinstellingen › Speciale toetsen. Kies bij Caps Lock een andere functie of "Geen actie".
- Windows: gebruik herprogrammeersoftware waarmee je toetsen omwisselt, of pas het toetsenbordschema in het register aan. Zie toetsen herprogrammeren.
- Toetsenbord met eigen firmware: stel het in het bord zelf in. Dan werkt de aanpassing op elke computer waarop je hem aansluit, ook bij het inloggen.
Wil je Caps Lock houden maar er wel op gewezen worden dat hij aanstaat: Windows kan een geluidssignaal geven bij het indrukken van de vergrendeltoetsen (Instellingen › Toegankelijkheid › Toetsenbord, optie Wisseltoetsen). Op de Mac verschijnt bij het invoeren van een wachtwoord vanzelf een waarschuwing.
Scroll Lock
De enige plek waar je Scroll Lock nog merkt is Excel. Staat hij aan, dan verplaatsen de pijltjestoetsen niet de geselecteerde cel maar het hele beeld. Zie je in de statusbalk van Excel "Scroll Lock" staan en gedragen je pijltjes zich vreemd, dan is dat de oorzaak.
Heeft je toetsenbord geen Scroll Lock-toets — en dat geldt voor de meeste laptops en compacte borden — open dan het schermtoetsenbord en klik daar op ScrLk. Eén klik en de stand is om. Op laptops zit hij soms in de Fn-laag. Meer Excel-combinaties staan bij sneltoetsen voor Excel.
De lampjes
De drie ledjes rechtsboven op een volledig toetsenbord horen bij deze drie toetsen, in de volgorde Num, Caps, Scroll. Branden ze allemaal tegelijk kort bij het inschakelen, dan is dat de zelftest van het bord. Blijven ze allemaal branden of knipperen ze in een patroon, dan meldt het toetsenbord een fout — bij draadloze borden vaak een lege batterij. Doet er geen enkel lampje iets terwijl het toetsenbord wel typt, dan is de aansturing van de leds uitgeschakeld of kapot; dat heeft geen invloed op de werking. Zie voor verdere diagnose toetsenbord testen.
Verder lezen
- Alle sneltoetsenoverzichten
- Insert, Delete, Home en End
- Functietoetsen F1 tot F12
- De Fn-toets
- Numeriek toetsenbord
- Toetsen herprogrammeren
Veelgestelde vragen
Hoe zet ik Num Lock standaard aan bij het opstarten?
Via het BIOS of UEFI: zoek naar "Bootup NumLock State" en zet die op On. Dan staat hij ook al goed op het inlogscherm.
Mijn laptop typt cijfers in plaats van letters. Wat nu?
Het verborgen cijferblok staat aan. Druk Fn+NumLk, of zoek de toets met "NumLk" in de F-rij.
Kan ik Caps Lock helemaal uitschakelen?
Ja. Op de Mac via Systeeminstellingen › Toetsenbord › Speciale toetsen (kies "Geen actie"). Op Windows met herprogrammeersoftware of een aanpassing in het toetsenbordschema.
Waar zit Scroll Lock op een laptop?
Meestal nergens fysiek. Gebruik het schermtoetsenbord van Windows en klik op ScrLk, of zoek de functie in de Fn-laag van je toetsenbord.
Waarom werkt mijn pincode niet bij het inloggen?
Grote kans dat Num Lock uitstaat en je cijferblok pijltjes stuurt. Typ de cijfers op de bovenste rij, of zet Num Lock aan in het BIOS zodat hij bij het opstarten al goed staat.