ANSI of ISO: waarom Enter in Europa groter is
ANSI en ISO gaan niet over welke letters er op de toetsen staan, maar over de vorm van drie toetsen. Bij ANSI (de Amerikaanse norm) is Enter een liggende balk en zit de backslash erboven; de linker Shift is één lange toets. Bij ISO (de Europese norm) is Enter een omgekeerde L die twee rijen hoog is, en is de linker Shift opgeknipt in een kortere Shift plus een extra toets. Daardoor telt een ISO-bord één toets meer: 105 in plaats van 104 bij full-size.
De drie verschillen precies
| Toets | ANSI | ISO |
|---|---|---|
| Enter | Breed en één rij hoog | Twee rijen hoog, omgekeerde L-vorm |
| Toets links van Enter | Bestaat niet; daar is Enter breder | Smalle extra toets (in NL vaak < of *) |
| Boven Enter | Brede backslashtoets | Smallere toets; backslash zit elders |
| Linker Shift | Eén lange toets | Kortere Shift plus extra toets ernaast |
| Rechter Alt | Meestal gewoon Alt | Vrijwel altijd AltGr |
| Aantal toetsen full-size | 104 | 105 |
Die extra toets naast de linker Shift heet de 102e toets. In Nederlandse en Belgische indelingen levert hij tekens als <, > en de backslash. Op een ANSI-bord zijn die tekens elders ondergebracht, wat in de praktijk vooral opvalt als je programmeert of paden intikt.
Wat gebruiken Nederland en België?
Fysiek verkopen winkels in de Benelux vrijwel uitsluitend ISO-borden: grote Enter, korte linker Shift, AltGr rechts van de spatiebalk. Wat er in software gebeurt, is een ander verhaal. De meeste Nederlanders zetten Windows of macOS op US International en niet op de indeling "Nederlands"; die laatste verplaatst een aantal leestekens op een manier waar bijna niemand aan gewend is. Zie Nederlands toetsenbord en US International.
In Vlaanderen is het beeld anders: daar is Belgisch AZERTY gebruikelijk, altijd op een ISO-vorm. Duitsland en Zwitserland gebruiken QWERTZ, ook ISO. Een overzicht van alle varianten staat in toetsenbordindeling.
Welke typt prettiger?
Dat is grotendeels gewenning. Wie in Europa heeft leren typen, mist op ANSI de grote Enter en raakt in het begin regelmatig de verkeerde toets. Wie uit de programmeerwereld komt, waardeert juist de lange linker Shift van ANSI, die makkelijker met de pink te raken is. Objectieve verschillen zijn er nauwelijks; wel bestaat de indruk dat de brede ANSI-Enter minder wiebelt, omdat een ISO-Enter een lastigere vorm is om te stabiliseren.
Keycaps: hier wordt het praktisch
Wil je ooit andere keycaps op je bord, dan is dit het belangrijkste argument. Een ISO-bord vraagt om drie afwijkende kappen: een ISO-Enter, een kortere linker Shift en een extra 102e toets. Veel sets bevatten die niet, of alleen in een losse "ISO kit" die je apart bijbestelt. Controleer voor je bestelt of er expliciet "ISO support" of "ISO Enter included" staat.
Verder gelden dezelfde aandachtspunten als altijd: de breedte van de onderste rij verschilt per bord, en een 6,25u spatiebalk (gangbaar) is niet hetzelfde als een 7u spatiebalk (op sommige oudere modellen).
Waar je op let bij het kopen
Cherry Stream
Stil membraanbord met volledige Europese indeling, inclusief numeriek deel en AltGr. Wordt in de Benelux met ISO-vorm geleverd en gaat jaren mee.
Logitech MX Keys S
Wordt in de Benelux in meerdere indelingen verkocht, waaronder Belgisch AZERTY en Qwerty US International. Koppelt met drie apparaten, zodat je per apparaat een andere softwareindeling kunt gebruiken.
PBT-keycapset met ISO-ondersteuning
Bij mechanische borden met een ISO-vorm heb je een set nodig die de hoge Enter, de korte linker Shift en de 102e toets meelevert. Dat staat expliciet in de productomschrijving.
Ook nuttig: indeling wijzigen in Windows en macOS, verkeerde tekens oplossen, de AltGr-toets en toetsenbordstickers.
Veelgestelde vragen
Heeft Nederland ANSI of ISO?
In de winkel vrijwel altijd ISO, met de grote Enter. De softwareindeling die de meeste mensen gebruiken is US International, niet de indeling "Nederlands".
Kan ik een Amerikaans ANSI-toetsenbord in Nederland gebruiken?
Ja. Stel de indeling in op US of US International en alles werkt. Je mist alleen de 102e toets; de tekens die daarop staan bereik je via andere combinaties. Belgisch AZERTY op ANSI is minder handig, want daar wordt die toets wel gebruikt.
Waarom past mijn nieuwe keycapset niet op mijn toetsenbord?
Vrijwel altijd doordat de set voor ANSI gemaakt is en jouw bord een ISO-Enter en korte linker Shift heeft. Zoek naar sets met een aparte ISO-kit.
Wat is JIS?
De Japanse norm, met 106 of 109 toetsen: een kleinere spatiebalk en extra toetsen voor het wisselen tussen invoermodi. Buiten Japan kom je die zelden tegen.
Waar zit de backslash op een ISO-toetsenbord?
Dat verschilt per indeling. Op US International ligt hij boven Enter, op Belgisch AZERTY bereik je hem met AltGr. Alle routes staan in backslash typen.