US-International: de indeling waar heel Nederland op typt
US-International is een Amerikaans QWERTY-toetsenbord met een softwarelaagje eroverheen. De toetsen zitten precies waar ze op een Amerikaans bord zitten, maar de rechter Alt-toets (AltGr) opent een tweede set tekens en vijf leestekens worden "dode toetsen" waarmee je accenten maakt. Zo typ je met één indeling Nederlands, Frans, Duits én Spaans, zonder aparte toetsen voor é, ë of ñ.
Waarom Nederland deze indeling koos
Nederland heeft nooit een eigen toetsenbordindustrie gehad. Toen de pc doorbrak, kwam de hardware uit de Verenigde Staten en Azië, en die borden hadden de Amerikaanse ANSI-vorm. Een eigen nationale indeling bouwen had weinig zin: het Nederlands heeft geen letters die het Engelse alfabet mist. Alleen leenwoorden en namen vragen accenten, en die zijn met dode toetsen prima op te lossen. Het klassieke Nederlandse toetsenbord verdween daardoor uit de winkels, terwijl België wél bij AZERTY bleef.
Het resultaat is een compromis dat verrassend goed werkt: internationale hardware, alle Europese accenten binnen handbereik, en een indeling die programmeurs bevalt omdat haakjes en slashes op de Amerikaanse plek blijven staan.
De vijf dode toetsen
Op US-International zijn ', ", `, ~ en ^ dode toetsen. Ze produceren zelf niets; ze wachten op de volgende toets.
| Dode toets | Maakt | Voorbeeld | Los teken |
|---|---|---|---|
| ' (apostrof) | accent aigu, cedille | ' + e = é · ' + c = ç | ' + spatie |
| " (Shift + ') | trema | " + e = ë · " + u = ü | " + spatie |
| ` (links van de 1) | accent grave | ` + e = è · ` + a = à | ` + spatie |
| ^ (Shift + 6) | circonflexe | ^ + e = ê · ^ + o = ô | ^ + spatie |
| ~ (Shift + `) | tilde | ~ + n = ñ · ~ + a = ã | ~ + spatie |
Hoofdletters werken hetzelfde: ' gevolgd door Shift + E geeft É. Typ je een dode toets gevolgd door een letter die het accent niet kent, dan verschijnen simpelweg beide tekens: ' + t geeft 't. Alle details, plus wat je doet als je ze irritant vindt, staan op dode toetsen.
Alle AltGr-tekens
Houd de rechter Alt ingedrukt en druk op een toets. Op toetsenborden zonder AltGr werkt Ctrl + Alt als vervanger.
| Toets | AltGr | Toets | AltGr |
|---|---|---|---|
| 5 | € | Q | ä |
| 1 | ¡ | W | å |
| 6 | ¼ | E | é |
| 7 | ½ | P | ö |
| 8 | ¾ | Y | ü |
| - | ¥ | S | ß |
| = | × | L | ø |
| [ | « | Z | æ |
| ] | » | C | © |
| \ | ¬ | N | ñ |
| / | ¿ | M | µ |
| ; | ¶ | R | ® |
| , | ç | A I O U | á í ó ú |
Voeg Shift toe voor de hoofdletterversie: AltGr + Shift + N geeft Ñ. Wat AltGr precies is en wat je doet als de toets niets doet, lees je op de AltGr-toets.
Instellen op Windows, Mac en Linux
- Windows 11/10: Instellingen › Tijd en taal › Taal en regio. Klik bij Nederlands op de drie puntjes › Taalopties › Toetsenbord toevoegen › Verenigde Staten - Internationaal. Verwijder daarna de indeling die je niet gebruikt.
- macOS: Systeeminstellingen › Toetsenbord › Invoerbronnen › Bewerk › + › Nederlands of Engels › U.S. International – PC. Let op: de standaard-Mac-indeling ABC werkt anders en gebruikt ⌥ in plaats van dode toetsen.
- Linux (GNOME): Instellingen › Toetsenbord › Invoerbronnen › + › Engels › Engels (VS, internationaal, met dode toetsen). Vanaf de terminal:
setxkbmap us -variant intl. - ChromeOS: Instellingen › Toetsenbord en invoer › Invoermethoden › US International.
Meer besturingssystemen en het wisselen tussen indelingen staat op toetsenbordindeling wijzigen.
Dode toetsen uitzetten zonder de rest te verliezen
Voor programmeurs en iedereen die veel apostroffen typt zijn dode toetsen vooral hinder. Er zijn drie routes:
ANSI, maar met AltGr
De hardware onder US-International is meestal een ANSI-bord: brede platte Enter, lange linker Shift, geen extra toets naast de linker Shift. Sommige in Europa verkochte borden hebben de ISO-vorm met een hoge Enter. Beide werken met de indeling; alleen de toets links van de Z bestaat op ANSI niet. Zie ANSI vs ISO en het overzicht op toetsenbordindeling.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen US en US-International?
De toetsen zijn identiek. US-International voegt dode toetsen voor accenten toe en zet een tweede tekenset achter AltGr, waaronder €, ß, ñ en ©. Gewoon US heeft dat allemaal niet.
Hoe typ ik een euroteken op US-International?
AltGr + 5. Op Mac is dat ⌥ + Shift + 2 bij een Amerikaanse indeling. Alle varianten op euroteken typen.
Waarom verschijnt mijn apostrof pas na een spatie?
Omdat de apostrof een dode toets is. Druk na de apostrof op de spatiebalk voor een los teken, of typ hem twee keer als je twee apostroffen wilt.
Is US-International hetzelfde als de Nederlandse indeling in Windows?
Nee. Windows kent ook een aparte indeling "Nederlands (Nederland)", die op de oude Nederlandse schrijfmachine is gebaseerd en op meerdere plekken afwijkt. Vrijwel niemand gebruikt die nog.
Werkt US-International ook op een AZERTY-toetsenbord?
Ja, maar dan klopt de opdruk niet. Wie van AZERTY komt en wil overstappen, vindt een plan op van AZERTY naar QWERTY overstappen.