Scandinavische letters typen (å, ø, æ, ä, ö)
å
Met de indeling "Verenigde Staten - Internationaal" staan alle vijf de letters onder AltGr: AltGr + w geeft å, AltGr + l geeft ø, AltGr + z geeft æ, AltGr + q geeft ä en AltGr + p geeft ö. Voeg Shift toe voor Å, Ø, Æ, Ä en Ö.
Op een Mac gaat het net zo makkelijk: ⌥ Option + a voor å, ⌥ + o voor ø en ⌥ + ' voor æ.
Welke letters in welke taal?
| Taal | Extra letters | Volgorde in het alfabet |
|---|---|---|
| Deens | æ ø å | na z: æ, ø, å |
| Noors | æ ø å | na z: æ, ø, å |
| Zweeds | å ä ö | na z: å, ä, ö |
| Fins | ä ö (en å voor Zweedse namen) | na z: å, ä, ö |
| IJslands | æ ö, plus ð, þ, á, í, ó, ú, ý | eigen volgorde |
Deens en Noors gebruiken dus ø en æ, terwijl Zweeds en Fins ö en ä schrijven voor ongeveer dezelfde klanken. De å (de "bolle-å") delen ze wel. Het zijn zelfstandige letters, geen a of o met een accentje — dat merk je zodra je een naam opzoekt in een register.
Windows: AltGr en Alt-codes
| Teken | US-International | Alt-code | Kopieer |
|---|---|---|---|
| å | AltGr + w | Alt+0229 | |
| Å | AltGr + Shift + w | Alt+0197 | |
| ø | AltGr + l | Alt+0248 | |
| Ø | AltGr + Shift + l | Alt+0216 | |
| æ | AltGr + z | Alt+0230 | |
| Æ | AltGr + Shift + z | Alt+0198 | |
| ä | AltGr + q | Alt+0228 | |
| Ä | AltGr + Shift + q | Alt+0196 | |
| ö | AltGr + p | Alt+0246 | |
| Ö | AltGr + Shift + p | Alt+0214 |
Alt-codes typ je met Alt ingedrukt en de vier cijfers op het numerieke deel, Num Lock aan; de voorloopnul is verplicht. Zie Alt-codes. Werkt AltGr niet, gebruik dan Ctrl + Alt met dezelfde letter; zie de AltGr-toets.
Mac
| Teken | Sneltoets | Hoofdletter |
|---|---|---|
| å | ⌥ + a | ⌥ + Shift + a |
| ø | ⌥ + o | ⌥ + Shift + o |
| æ | ⌥ + ' | ⌥ + Shift + ' |
| ä | ⌥ + u, dan a | ⌥ + u, dan Shift+a |
| ö | ⌥ + u, dan o | ⌥ + u, dan Shift+o |
Ook hier werkt het ingedrukt houden van een lettertoets: bij de a verschijnen à á â ä æ ã å, bij de o onder meer ø en ö. Meer bij speciale tekens op Mac.
Een Scandinavische indeling gebruiken
Schrijf je dagelijks Zweeds, Deens of Noors, dan is een eigen indeling comfortabeler dan AltGr-combinaties. Op een Deens of Noors toetsenbord staan æ en ø rechts van de L en å rechts van de P; op een Zweeds of Fins bord staan daar ö en ä, met å opnieuw rechts van de P. De letterposities zijn verder gelijk aan QWERTY, dus je hoeft niets opnieuw te leren.
Voeg de indeling toe in de taalinstellingen en wissel met Win + Spatie (Windows) of Ctrl + Spatie (Mac). Zie indeling wijzigen en toetsenbordtaal veranderen. Wil je eerst kijken waar de toetsen liggen, gebruik dan het virtuele toetsenbord; mist alleen de opdruk, dan helpen toetsenbordstickers.
iPad, iPhone en Android
Houd de a ingedrukt voor å, ä en æ, en de o voor ø en ö. Sleep naar het gewenste teken en laat los. Voeg een Zweeds, Deens of Noors schermtoetsenbord toe als je vaker in die taal schrijft; dan krijg je meteen de juiste autocorrectie en woordenlijst. Zie tekens typen op iPad en tekens typen op Android.
Word en Linux
- Word: Ctrl + Shift + @ gevolgd door a geeft å; Ctrl + / gevolgd door o geeft ø; Ctrl + Shift + & gevolgd door a geeft æ.
- Word via Unicode: typ 00E5 en druk op Alt + X voor å.
- Linux: Compose, a, a geeft å; Compose, /, o geeft ø; Compose, a, e geeft æ. Zie tekens typen op Linux en Unicode invoeren.
- Laptop zonder numpad: gebruik AltGr; Alt-codes vragen een echt numeriek deel. Zie speciale tekens op een laptop.
Sorteren en zoeken
Omdat het zelfstandige letters zijn, staan ze in Scandinavische registers helemaal achteraan, na de z. Een Deense telefoongids zet Ålborg dus niet bij de A maar aan het eind. In zoekmachines en databases werkt het meestal andersom: daar worden å en a vaak gelijkgesteld, zodat je met "Malmo" ook Malmö vindt.
Kun je een teken echt niet typen, dan zijn de gangbare vervangingen aa voor å, oe of o voor ø en ae voor æ. In het Deens was Aa lange tijd zelfs de officiële spelling — vandaar dat je zowel Aarhus als Århus tegenkomt.
Verwante pagina's
Alle tekens · Alt-codes · Trema typen · Duitse tekens · Accenten typen · US-International
Veelgestelde vragen
Hoe typ ik å op een Nederlands toetsenbord?
AltGr + w op US-International, of Alt + 0229 op het numerieke deel. Op Mac: ⌥ + a.
Wat is de Alt-code voor ø?
Alt + 0248 voor de kleine letter en Alt + 0216 voor Ø.
Wat is het verschil tussen ø en ö?
Ze staan voor vrijwel dezelfde klank, maar Deens en Noors schrijven ø terwijl Zweeds en Fins ö gebruiken. Het zijn verschillende letters met verschillende codes.
Mag ik aa schrijven in plaats van å?
In noodgevallen wel; het is de historische spelling. In verzorgde tekst gebruik je het juiste teken.
Waar staan æ, ø en å in het alfabet?
Helemaal achteraan, na de z. In het Zweeds is de volgorde å, ä, ö; in het Deens en Noors æ, ø, å.